تعريف شعر و شاعر

شعر داني چيست ؟ مرواريدي از درياي عقي

شاعران افسونگري كاين طرفه مرواريد سفت

صنعت وسجع قوافي هست نظم ونيست شعر

اي بسا ناظم كه نظمش نيست الا حرف مفت

شعر آن باشد كه خيزد از دل و جوشد ز لب

باز  در دل ها  نشيند هر  كجا  گوشي شنفت

اي بسا شاعر كه او درعمر خود نظمي نساخت

وي  بسا ناظم  كه او در خود شعر نگفت

                                         محمد تقي بهار

ويژكي شعر آن است كه داراي بار معنايي عميق باشد . شعر بايد برخاسته از دل ، و برخاسته از تأ ملات دروني شاعر باشد. نوشته هايي كه داري نظم باشد ولي بار معنايي نداشته باشد ، وعكس آن هم به قول بها چيزي جز حرف مفت نيستند.

آنچه شعر امروز را مي سازد ، تنها ((سنت شعري)) شكستن نسيت ، بلكه بيان حرف هاي پر مفهوي است كه در قالب نمي گنجند. گو اين كه بسيار بوده اند شاعراني كه هنرمندانه ، معاني دشوار را در زيباترين قالب ها برده اند.

مثلاً نمونه ي زير از شعر ((آنگاه پس از تندر)) ،نمونه اي خوب و قابل قبول از شعر امروز است :

اما نمي داني چه شبهايي سحر كردم

بي آنكه يكدم مهربان باشند با هم پلكهاي من

در خلوت خواب گوارايي

وان گاهگه شبها كه خوابم برد

هرگز نشد كايد بسويم هاله اي يا نيمتاجي گل

از روشنا گلگشت رويايي

                                           ^{اخوان ثالث}

اما نمونه ي زير از كتاب ((از سكوي سرخ))-((يدالله رويايي)) را نمي توان شعر حساب كرد:

شنبه سوراخ

يكشنبه سوراخ

دوشنبه سوراخ سوراخ

سه شنبه سوراخ سوراخ سوراخ

چهارشنبه حركت سوراخ ها

پنج شنبه سوراخ ها همه روي راه

جمعه همه سوراخ ها در

چاه

راستي شعر چيست؟

كلامي معجزه گر كه به سراينده وابرازكننده اش مقامي والا مي بخشد كه ((نظامي)) آن چنان بالايش مي بردكه تنها پيامبران را شايسته ي ((سروري)) بر شاعران مي داند؛

هگل در رساله ي فن شعر خود مي گويد كه:

((تعريف شعر وبيان اوصاف اصلي آن مشكلي است كه تقريباً تمام كساني كه در اين باب سخن رانده اند ازحل آن فرومانده اند.))

ولتر شعر را ((موسيقي روح هاي بزرگ وحساس))مي خواند.

مارمونتل مي گويد:(( شعر يك نقاشي است كه زبان دارد ويك زبان است كه نقش دارد)).

لامارتين آن را ((نغمه ي دروني وزبان فراغت واحلام)) مي داند.

شكسپير مي نويسد:((شعر آن موسيقي است كه هركس در درون خود دارد)).

با تعريف هايي كه از شعر به عمل آورده اند ، مي توان نتيجه گرفت كه شعر بيانگر احساس دل است وبايد دلپذير باشد.شعر را پاسخي احساسي وعقلي از سوي شاعر در قالب نوشته نسبت به محيط پيرامون خود دانست.